Przegorzan kulisty – Echinops sphaerocephalus L.

Przegorzan kulisty – Echinops sphaerocephalus L.
Bylina o grubej, prosto wzniesionej łodydze osiągającej 2 m wysokości. Korzeń rozgałęziony, głęboko wrastający w glebę. Okazałe liście pierzastodzielne z wyjątkiem odziomkowych – siedzące, obejmujące łodygę, lancetowate, z brzegu kolczaste, z wierzchu ciemnozielone, pod spodem pokryte białawym kutnerem. Niebiesko-białe kwiaty zebrane są w kuliste kwiatostany ó średnicy 3-6 cm. Występuje na południu Polski w ciepłych zaroślach i na rumowiskach. Gatunek rzadki. Ostatnio coraz częściej uprawiany w ogrodach jako roślina miododajna oraz na zimowe bukiety.

Surowcem zielarskim są owoce – Fructus Echinopsis. Zbiera się je w końcu sierpnia lub na początku września. Surowiec zawiera liczne alkaloidy, przede wszystkim echiniopsynę oraz tłusty olej.

Preparaty z owoców przegorzanu mają działanie tonizujące i ogólnie wzmacniające, ponadto podwyższają ciśnienie tętnicze. Zwiększają pobudliwość rdzenia kręgowego i zwiększają napięcie mięśni szkieletowych. Zastępują one strychninę otrzymywaną z surowców sprowadzanych z Afryki. W większych dawkach echinopsyna może wywołać drgawki. Jest to substancja bardzo silnie działająca i może być stosowana jedynie pod opieką lekarza. W warunkach domowych nie stosuje się jej.

Młode kwiatostany przegorzanu można bez obawy o zatrucie spożywać, jako jarzynę. Przyrządza się je jak karczochy. Z owoców wytłacza się olej, który nadaje się do celów technicznych.

Ten wpis został opublikowany w kategorii Alfabetyczny spis roślin, Owoce, P, Surowiec zielarski. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.